BM panelinde çocuklar için güvenli dijital sistem çağrısı

New York’ta düzenlenen panelde çocukların dijital dünyada karşı karşıya kaldığı riskler ele alınırken, yapay zeka ve dijital teknolojilerin çocuk güvenliğini gözeterek geliştirilmesi ve uluslararası standartların oluşturulması çağrısı yapıldı.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, UNICEF ve Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Çocuklara Yönelik Şiddet Özel Temsilcisi Ofisi iş birliğinde, BM Genel Merkezi’nde “Görünmeyen Mimari: Çocuklar için Güvenli Dijital Sistemler İnşa Etmek, Uluslararası Standartların ve Ortak Sorumluluğun Geliştirilmesi” başlıklı panel düzenlendi.

New York’ta BM 81’inci Genel Kurulu Üst Düzey Haftası kapsamında, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın himayelerinde gerçekleştirilen panelde çocukların dijital dünyadaki güvenliği, yapay zekanın oluşturduğu riskler ve uluslararası iş birliği ele alındı.

“ÇOCUKLAR KÜRESEL BİR TEKNOLOJİ DENEYİNİN ÖZNESİ OLAMAZ”

Panelin açılış konuşmasını yapan Belçika Kraliçesi Mathilde, yapay zeka alanındaki gelişmelerin beraberinde yeni zorluklar getirdiğine dikkat çekti.

Çocukların veri toplama ve dikkat çekmeye dayalı iş modellerinin parçası haline getirilmemesi gerektiğini belirten Mathilde, “Çocuklar küresel bir teknoloji deneyinin öznesi ya da veri toplama ve dikkat çekmeye dayalı iş modelleri için birer kobay olamazlar” dedi.

Teknolojik ilerlemenin kalite ve etik standartların gerilediği bir yarışa dönüşmemesi gerektiğini söyleyen Mathilde, dijital teknolojilerin ve yapay zekanın ortak değerleri yansıtacak şekilde biçimlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Çocuk güvenliğinin yalnızca mahremiyet, ebeveyn denetimi, içerik denetimi veya veri korumayla sınırlı tutulamayacağını belirten Mathilde, çocuk güvenliğinin yapay zeka yönetişiminin temel hedeflerinden biri olması gerektiğini söyledi.

BM Yapay Zeka Bilimsel Paneli’nin çocukların yapay zekadan kaynaklanan yeni risklere en fazla maruz kalan gruplar arasında bulunduğuna ilişkin raporuna işaret eden Mathilde, çocukların kötü niyetli kullanım ve siber zorbalığa karşı daha savunmasız olduğunu belirterek, çocukların haklarını, güvenliğini ve esenliğini korumanın ortak sorumluluk olduğunu vurguladı.

“ÇOCUKLARI HEM DİJİTAL HEM FİZİKSEL DÜNYAYA HAZIRLAMALIYIZ”

Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic’in eşi Tamara Vucic, teknolojinin tek başına iyi veya kötü olarak değerlendirilemeyeceğini, etkisinin nasıl kullanıldığına bağlı olduğunu söyledi.

Çocukların hem fiziksel hem dijital dünyada büyüdüğünü belirten Vucic, çocuklara dijital dünyada tehlikeleri fark etmeyi, sorumlu seçimler yapmayı ve kendilerini ve başkalarını korumayı öğretmek gerektiğini ifade etti.

Gambiya Devlet Başkanı Adam Barrow’un eşi Fatoumatta Bah Barrow da Emine Erdoğan’a girişimi nedeniyle teşekkür ederek, dijital alanın çocuklar için önemli fırsatlar sunduğunu ancak yapay zekanın çeşitli riskleri de beraberinde getirdiğini belirtti.

Barrow, tehditlerin sınırları aşabildiğini ancak takip ve yaptırım mekanizmalarının aynı hızla hareket edemediğini belirterek, hükümetlerin güçlü yasalar oluşturması, teknoloji şirketlerinin daha sıkı güvenlik önlemleri alması, ebeveynler, öğretmenler ve toplumların da çocukların güvenliğinde sorumluluk üstlenmesi gerektiğini söyledi.

“ÇOCUĞUN VERİLERİ, KONUMU VE RESİMLERİ EMTİA OLAMAZ”

Kenya Devlet Başkanı William Ruto’nun eşi Rachel Ruto, dijital çağın çocuklara güvenli bir ortamda bulunurken dahi tehlikeli alanlara erişme imkanı verdiğine dikkat çekti.

Hiçbir ülkenin bu sorunla tek başına mücadele edemeyeceğini belirten Ruto, “Bir çocuğun, verileri, konumu, resimleri, internetteki faaliyetleri toplanacak bir emtia olamaz. Bunlar çocuğun onuru, hakkı ve geleceğidir” ifadelerini kullandı.

Sierra Leone Cumhurbaşkanı Julius Maada Bio’nun eşi Dr. Fatima Maada Bio ise dijital teknolojinin çocukların öğrenme, iletişim, yaratıcılık ve topluma katılımında önemli bir yer edindiğini belirtti. Çevrim içi istismar, siber zorbalık, zararlı içerikler ve mahremiyet ihlallerinin önemli riskler arasında bulunduğunu kaydeden Bio, teknolojik ilerlemenin korumayla birlikte yürütülmesi gerektiğini söyledi.

ULUSLARARASI STANDART VE KOORDİNELİ EYLEM ÇAĞRISI

Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nauseda’nın eşi Diana Nausediene, dijital dönüşüm ve yapay zeka devriminin çocukların haklarını ve refahını güçlendirmesi gerektiğini belirterek uluslararası standartlara, uyumlaştırılmış altyapıya ve koordineli eyleme ihtiyaç olduğunu ifade etti.

Burundi Devlet Başkanı Evariste Ndayishimiye’nin eşi Angeline Ndayishimiye de dijital dünyanın çocuklara öğrenme, iletişim ve bilgiye erişim açısından önemli fırsatlar sunduğunu belirtti. Bunun yanında çevrim içi istismar, manipülasyon, siber zorbalık ve uygunsuz içerik gibi risklere dikkat çeken Ndayishimiye, ülkeler arasında deneyim, veri ve çözüm paylaşımının önemini vurguladı.

Guatemala Cumhurbaşkanı Bernardo Arevalo’nun eşi Dr. Lucrecia Eugenia Peinado Villanueva ise sınırların ötesinde faaliyet gösteren dijital platformların ulusal mekanizmalarla tek başına düzenlenemeyeceğini belirterek uygulanabilir kurallara ihtiyaç olduğunu söyledi.

“ÇOCUKLARIN SESLERİ DUYULMALI”

Senegal Cumhurbaşkanı Bassirou Diomaye Faye’nin eşi Marie Khone Faye, dijital dünyanın artık gerçeklikten ayrı bir alan olmadığını belirterek güvenli bir dijital sistem oluşturulması için hükümetler, şirketler, eğitimciler ve sivil toplumun ortak hareket etmesi gerektiğini söyledi.

Faye, “Ankara Bildirisi yolu göstermiştir. Bu etkinlikte kabul edilen sonuçlar bize temel bir gerekliliği hatırlatıyor: çocukların sesleri duyulmalıdır” dedi.

Romanya Cumhurbaşkanı Nicușor Dan’ın partneri Mirabela Gradinaru ise dijital güvenlik sorunlarının artık yerel olmadığını belirterek çözümün de yalnızca yerel düzeyde kalamayacağını ifade etti. Gradinaru, BM çatısı altında ortak bir küresel standart geliştirilmesinin önemine dikkat çekti.

Şili Cumhurbaşkanı Jose Antonio Kast’ın eşi Maria Pia Adriasola Barroilhet de çocukların yetişkinlerin davranışlarını örnek aldığını belirterek, dijital güvenliğin yalnızca çocuklara yönelik kurallarla sağlanamayacağını söyledi.

YAPAY ZEKA SİSTEMLERİNİN ÇOCUKLARA YANITLARI DENETLENMELİ

Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam’ın eşi Sahar Selam, ülkesinde 15 yaşındaki bir çocuğun intiharının ardından yapay zeka sistemiyle sohbet ettiğinin ortaya çıktığını belirterek, çocukların zor zamanlarında yapay zeka sistemlerinden aldıkları yanıtların denetlenmesi gerektiğini söyledi.

Kanada Başbakanı Mark Carney’nin eşi Diana Fox Carney de sosyal medya ve yapay zekanın oluşturduğu risklerin gerçek ve giderek büyüdüğünü belirterek hiçbir ülkenin bu alandaki sorunların üstesinden tek başına gelemeyeceğini ifade etti.

“ÇOCUKLARI KORUMAK KÜRESEL BİR SORUMLULUK”

UNICEF Çocuk Koruma Direktörü Sheema Sen Gupta, Türkiye’nin çocukların internet güvenliğini küresel gündemin üst sıralarına taşımakta öncü rol oynadığını belirterek, çocukların dijital ortamlarda korunmasının yalnızca ulusal değil, küresel bir sorumluluk olduğunu söyledi.

BM Genel Sekreterinin Çocuklara Yönelik Şiddet Özel Temsilcisi Dr. Najat Maalla M’jid ise çocuklara yönelik şiddetin çevrim içi başlayıp fiziksel dünyaya taşınabileceğine dikkat çekti. M’jid, hükümetlerin yanı sıra özel sektörün ve tüm çevrim içi ekosistemin de sorumluluğu bulunduğunu belirterek çocuklara yönelik suçlarda daha ağır yaptırımlar uygulanması gerektiğini ifade etti.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile UNICEF Türkiye Çocuk Hakları Koordinatörü Ahmet Yiğit Başoğlu da dijital dünyanın çocuklar için öğrenme, iletişim, kendilerini ifade etme ve dünyayı keşfetme alanı olduğunu belirtti.

Başoğlu, dijital dünyanın başından itibaren güvenli hale getirilmesi gerektiğini belirterek, zararların bildirilmesi, bunlara hızlı yanıt verilmesi ve etkili destek sağlanması için net mekanizmalara ihtiyaç olduğunu söyledi. Dijital dünyanın sınırlarının bulunmaması nedeniyle ortak uluslararası prensip ve standartların oluşturulması çağrısında bulundu.